Problemas de sono

1. Todos somos diferentes... e dormimos também de forma diferente

Estima-se que quase uma em cada três pessoas apresenta problemas com o sono. Geralmente, esses problemas são de natureza temporária, sendo o resultado de uma ou outra circunstância excepcional. Mas, por vezes, podem ser o reflexo de um problema mais grave.

Comecemos com o desmistificar do mito de que todos devem dormir oito horas por noite. Nada é menos veradade. Estudos na área do sono provaram que a necessidade de sono varia de pessoa para pessoa e pode ir de quatro a onze horas por noite. Cerca de 10% da população contenta-se com uma média de 6,5 horas de sono e quase 15% tem necessidade de mais de 9 horas de sono por noite. As crianças têm, geralmente, mas necessidade de sono, ao passo que, com os idosos, sucede o oposto. Também factores geográficos jogam um papel importante: quem habita numa zona montanhosa dorme mais do que quem vive ao pé do mar.

2. Problemas de sono: por vezes insignificantes, por vezes um verdadeiro problema

Todos sentimos por vezes dificuldade em adormecer, dormimos menos bem numa determinada noite ou temos dificuldade em levantar-nos de manhã. Tal facto poderá ter a ver com um acontecimento invulgar ou doloroso que se deu durante o dia - a morte de alguém, uma discussão, uma adversidade ou algo de eufórico, com uma carga emocional particularmente elevada, ou até mesmo algo que se comeu antes de se ir para a cama. Algumas mulheres dormem menos bem por altura da menstruação. Também o jet-lag pode provocar problemas temporários com o sono.

Na maior parte dos casos, os problemas provocados pelas circunstâncias supramencionadas desaparecem espontaneamente alguns dias depois, caso o motivo para os mesmos tenha desaparecido ou tenha sido esquecido. Caso contrário, se a pessoa continuar a pensar na situação problemática e a preocupar-se com os problemas de sono propriamente ditos, então estará a contribuir para piorar ainda mais a situação.

Apenas se fala em insónia quando alguém, sem motivo aparente, apresenta dificuldade em adormecer (há mais de três semanas) ou acorda frequentemente durante a noite e também quando tal situação tem repercussões durante o dia (a pessoa sente-se cansada e irritável, apresenta dificuldades de concentração, eventuais dores de cabeça, etc.). Em casos semelhantes, é aconselhável consultar um médico e poderá inclusive ser necessário que a situação seja analisada numa clínica de sono especializada.

Para além disso, os problemas crónicos com o sono podem também ser causados por factores externos. Um factor determinante, mas requentemente descurado, é o espaço onde se dorme e, mais precisamente, o colchão. Anos marcados por problemas de sono podem, por vezes, ser rapidamente resolvidos com a compra do sistema de sono certo.

3. Causa dos problemas de sono

• A insónia não é uma doença por si só, mas, tal como a febre, constitui antes de mais um sintoma de que algo não está bem. Algumas doenças como, por exemplo, a diabetes, asma e outros problemas respiratórios, problemas com o ritmo cardíaco, reuma, etc. podem provocar insónia. Por vezes, a insónia poderá indicar um problema psicológico como uma depressão, por exemplo. Em ambos os casos, não fará sentido querer tratar apenas a insónia; o problema que lhe está subjacente tem de ser tratado.
  
• Uma outra causa possível para a insónia é a chamada síndrome das "pernas irrequietas": uma vez na cama, é-se atormentado por uma sensação desagradável e irritante nas pernas, devido à qual não é possível estar-se deitado sossegadamente. Cerca de 5% da população sofrerá deste mal. Verifica-se acima de tudo nas pessoas mais velhas e durante a gravidez. A causa precisa desta síndrome é ainda desconhecida, mas existe medicação que ajuda a controlá-la.
  
• Também determinados medicamentos (anti-depressivos, medicamentos contra a febre dos fenos, contra a hipertensão, etc.), bebidas estimulantes como café ou coca-cola e o álcool podem causar problemas com o sono.
  
• Por último, o trabalho nocturno ou por turnos, ou ainda outras circunstâncias que perturbam permanentemente o nosso relógio biológico podem causar insónia.
  

4. Waaraan moet een gezond bed of matras voldoen?

Voor een behoorlijke nachtrust en een ontspanning van skelet en spieren is het nodig dat het lichaam over de gehele opppervlakte gelijkmatig gedragen wordt in een houding die de natuurlijke krommingen van de rug ondersteunt.
Algemeen wordt aangenomen dat de ideale houding 's nachts deze is waarbij de wervelkolom in zijligging recht ligt. In rugligging dient het lichaam zo gedragen te worden dat de natuurlijke S-vormige kromming behouden blijft.
Hoe harder het ligvlak is, hoe meer weerstand het biedt tegen indrukking. De hardheid van het ligvlak bepaalt de druk die het achterhoofd, de schouderbladen, de lenden en vooral het bekken en de hielen tijdens het slapen ondervinden.

Een te harde matras kan op die plaatsen overbelastingsverschijnselen doen ontstaan, waardoor men genoodzaakt is voortdurend anders te gaan liggen. Dat komt zowel bij magere als bij kleine, zware mensen voor. De magere heeft te weinig onderhuids weefsel om de druk tussen het ligvlak en de botten op te vangen, de zwaarlijvige heeft proportioneel te veel gewicht voor zijn oppervlakte. Een te zachte matras zorgt ervoor dat het lichaam te veel wegzinkt, wat rugklachten teweeg kan brengen.

De matras moet het lichaam tijdens de slaap ondersteunen. Zij moet veerkrachtig zijn en die veerkracht blijven behouden om de lichaamsdruk op te vangen en te verdelen. Bovendien moet zij het transpiratievocht kunnen opnemen en het door verdamping weer kunnen afvoeren.

Momenteel gebruikt men voor de vervaardiging van heel wat matrassen kunststoffen, zoals schuimrubber en polyetherschuim. Sommige matrassen zijn samengesteld uit meerdere materialen en hebben een binnenvering. Kapok, een veerkrachtige zaadpluim van de kapokboom, werd vroeger meestal gebruikt als matrasvulling.

Een gelijkmatige spreiding van de druk van het lichaamsgewicht over heel het lichaamsoppervlak bereikt men door bv. op korrelige of vloeibare materialen zoals kaf of zand te liggen. Die korreltjes kunnen zich ten opzichte van elkaar vrij bewegen en zich zo verplaatsen dat ze het lichaam gelijkmatig ondersteunen.
In deze categorie hoort ook het waterbed thuis. Hier kan het water zich immers nog 'vloeiender' dan bij korrels aan het lichaam aanpassen.

Alle soorten matrassen hebben een zachtere en hardere uitvoering. Alvorens een matras te kopen, is het aan te raden om de indrukbaarheid ervan eens uit te testen door erop te gaan liggen. Hoe groter de inzakking van de schouders en het bekken, des te beter is de matras aangepast om de wervelkolom in zijligging recht te houden en de S-curve in rugligging te ondersteunen.

De meeste mensen slapen op hun zijde. Op een harde of een te zachte ondergrond wordt de ruggengraat in die houding echter aanzienlijk gekromd. De wervelkolom wordt daarbij aan een aantal trek- en duwkrachten onderworpen die een schadelijke invloed kunnen hebben.

Watermatrassen en in het bijzonder watermatrassen met een extra bekkenondersteuning of een 5-zone ontwerp zoals 4D blijken zeer goed te scoren in de ondersteuning van de wervelkolom en de optimale verdeling van het lichaamsgewicht. Zowel in zijlig als in ruglig neemt de wervelkolom een gezonde houding aan en op geen enkel ander systeem is de maximale druk op het lichaam zo laag. Bovendien kan de warmte van een waterbed slaapproblemen, ten gevolge van gewrichts- en spierpijnen, voorkomen.